Obrazowa diagnostyka naczyń siatkówki wymaga niekiedy dożylnego podania specjalnego barwnika. Procedura ta precyzyjnie uwidacznia patologiczne zmiany wewnątrz gałki ocznej. Standardowe oglądanie dna oka często nie wystarcza do wykrycia mikroskopijnych przecieków płynu.
Czym jest badanie z użyciem fluoresceiny?
Specjalistyczna angiografia polega na dożylnym podaniu roztworu fluoresceiny sodowej. Barwnik ten szybko miesza się z krwią pacjenta i dociera do naczyń wewnątrz gałki ocznej. Substancja emituje intensywną, zieloną fluorescencję pod wpływem niebieskiego światła wbudowanego w aparat fotograficzny. Mechanizm ten rejestruje dokładny przepływ krwi przez naczynia tętnicze i żylne. Lekarz obserwuje na monitorze ukryte struktury i identyfikuje ewentualne niedrożności. Zwykły oftalmoskop nie pokazuje takich detali, ponieważ naczynia siatkówki przykrywa nieprzezroczysta warstwa nabłonka barwnikowego.
Główne wskazania do diagnostyki z kontrastem
Procedurę obrazową stosuje się przede wszystkim w zaawansowanej retinopatii cukrzycowej. Zmiany w poziomie cukru uszkadzają mikronaczynia, co prowadzi do groźnego niedokrwienia. W praktyce kliniki Okulus w Kaliszu badanie to wykorzystujemy do oceny obszarów neowaskularyzacji, czyli nieprawidłowego rozrostu nowych naczyń. Kolejnym wskazaniem jest wysiękowa postać zwyrodnienia plamki żółtej (AMD). Barwnik doskonale ujawnia szkodliwe wycieki surowicy z patologicznych naczyń podsiatkówkowych. Test sprawdza się również przy diagnozowaniu zakrzepów żył siatkówkowych. Specjaliści zlecają ten test weryfikacyjnie, gdy u pacjenta występuje nawracający obrzęk plamki o nieustalonym pochodzeniu.
Jak przebiega badanie krok po kroku?
Proces diagnostyczny rozpoczyna się od zakroplenia oczu preparatami rozszerzającymi źrenice. Całość zajmuje łącznie od 10 do 20 minut i wymaga ścisłej współpracy pacjenta. Etapy medyczne wyglądają następująco:
- Aplikacja kropli zawierających tropikamid i fenylefrynę w celu maksymalnego poszerzenia źrenicy.
- Wykonanie kontrolnych fotografii dna oka bez użycia żadnego kontrastu.
- Wkłucie cienkiej igły do żyły w zgięciu łokciowym przez personel medyczny.
- Szybkie wstrzyknięcie roztworu fluoresceiny bezpośrednio do krwiobiegu pacjenta.
- Rejestracja serii dynamicznych zdjęć przy użyciu powtarzalnych błysków światła aparatu.
Czy podanie kontrastu boli i jakie są odczucia?
Samo wstrzyknięcie płynu wywołuje identyczne odczucia jak standardowe pobranie krwi z żyły. Iniekcja jest minimalnie inwazyjna i nie wymaga nakładania znieczulenia miejscowego. Część pacjentów zgłasza w pierwszej minucie specyficzne, krótkotrwałe uczucie ciepła rozlewającego się w klatce piersiowej. Bezpośrednio po nakłuciu mogą pojawić się również łagodne nudności, które bardzo szybko ustępują. Powtarzające się błyski światła funduskamery generują chwilową, czerwoną poświatę przed oczami. Zjawisko wizualne znika samoistnie po kilku sekundach od zakończenia intensywnego naświetlania.
Przejściowe skutki po podaniu barwnika
Naturalną reakcją organizmu na substancję jest zmiana koloru skóry i spojówek na wyraźnie żółtawy odcień. Fluoresceina rozchodzi się po całym ciele, zanim nerki rozpoczną proces jej filtrowania. Typowe następstwa fizjologiczne obejmują:
- Zażółcenie powłok skórnych utrzymujące się do kilku godzin po wyjściu z gabinetu.
- Zmianę zabarwienia wydalanego moczu na intensywnie pomarańczowy przez kolejne 24 do 48 godzin.
- Zwiększoną wrażliwość narządu wzroku na światło słoneczne w dniu wykonania testu.
Opisane efekty wynikają z normalnego metabolizmu. Związek chemiczny wypłukuje się z organizmu całkowicie i nie wymaga przyjmowania leków oczyszczających.
Przeciwwskazania do iniekcji fluoresceiny
Bezwzględnym przeciwwskazaniem medycznym jest udokumentowana alergia na samą fluoresceinę. Przed rozpoczęciem procedury personel zawsze zbiera szczegółowy wywiad zdrowotny. Diagnostyki z barwnikiem nie przeprowadza się w kilku konkretnych przypadkach:
- U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, która uniemożliwia terminowe wydalenie kontrastu.
- U kobiet w ciąży, szczególnie w obrębie pierwszego trymestru rozwoju płodu.
- U osób zgłaszających w przeszłości wstrząs anafilaktyczny po jakichkolwiek barwnikach medycznych.
Jak długo po zakropleniu pacjent nie prowadzi auta?
Działanie farmakologiczne kropli rozszerzających źrenice utrzymuje się w oku zazwyczaj od 3 do 6 godzin. Szeroka źrenica wpuszcza do wewnątrz niekontrolowaną ilość ostrego światła. Powoduje to silną nadwrażliwość na odblaski i całkowicie zamazuje ostrość widzenia. Stan ten wyklucza bezpieczne kierowanie pojazdami mechanicznymi. Po opuszczeniu placówki medycznej pacjent wraca do domu komunikacją miejską lub z osobą towarzyszącą.
Angiografia fluoresceinowa pozwala ocenić naczynia siatkówki i wykryć przecieki, niedrożności oraz neowaskularyzację. Badanie obejmuje zakroplenie oczu, dożylne podanie fluoresceiny i serię zdjęć z błyskami. Zwykle wywołuje krótkie ciepło, łagodne nudności, przejściowe zażółcenie skóry i pomarańczowy mocz.
FAQ
Na czym polega angiografia fluoresceinowa oka?
Angiografia fluoresceinowa polega na dożylnym podaniu fluoresceiny, która z prądem krwi dociera do naczyń siatkówki. Barwnik świeci pod wpływem niebieskiego światła, dzięki czemu lekarz może ocenić przepływ krwi i wykryć przecieki lub niedrożności.
Jakie choroby siatkówki wykrywa to badanie?
Badanie wykorzystuje się przede wszystkim w retinopatii cukrzycowej, wysiękowej postaci AMD oraz przy zakrzepach żył siatkówkowych. Pomaga też ocenić obrzęk plamki i obszary nieprawidłowego tworzenia nowych naczyń.
Czy podanie fluoresceiny boli?
Samo wkłucie odczuwa się podobnie jak zwykłe pobranie krwi z żyły. Po podaniu kontrastu może pojawić się krótkie uczucie ciepła, a czasem łagodne nudności, które szybko mijają.
Jakie są typowe skutki uboczne po badaniu?
Najczęściej występuje przejściowe zażółcenie skóry i spojówek oraz intensywnie pomarańczowy mocz przez 24–48 godzin. To naturalny efekt wydalania fluoresceiny przez organizm.
Kiedy nie wykonuje się angiografii z kontrastem?
Badania nie wykonuje się u osób uczulonych na fluoresceinę, z ciężką niewydolnością nerek oraz u kobiet w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze. Przeciwwskazaniem jest też wywiad wskazujący na wcześniejszy wstrząs anafilaktyczny po barwnikach medycznych.